రామాపురం అనే గ్రామంలో రామయ్య, సీతమ్మ అనే దంపతులున్నారు. వ్యవసాయ కుటుంబం కావటం వలన ఆవులు, గేదెలు, గొర్రెలతో పాటు కుక్కను, పిల్లిని కూడా పెంచు కుంటున్నాడు రామయ్య. ప్రతిరోజు పశువులను మేపుకుంటూ, వ్యవసాయం చేసుకుంటూ పొలాలలోనే భార్యా, భర్త గడిపేవారు! రాత్రివేళకు ఇంటికి చేరి, సీతమ్మ వంటపని చేసేది. పగలంతా ఇంటిని కనిపెట్టుకొని కుక్క, ధాన్యం బస్తాలు ఎలుకల బారిన పడకుండా పిల్లి కాపలాకాసుకొని ఉండేవి. రామయ్య రాత్రి
కుర్రకోతుల్ని వెంటనే అడివిలోకి పంపిద్దాం. ఏదో ఒక ఆహారం తెమ్మందాం. ఇది ముందు జరగాలి’’ అనింది మరో బాలింత కోతి. ఒక అడవిలో ఒక కోతుల గుంపు వుండేది. ఆ గుంపులోని ఆడకోతులన్నీ కలిసి ఒకరోజు ఒకచోట చేరాయి. వాటిలో పెద్ద ఆడకోతికి ఒక ఆలోచన వచ్చింది. ‘‘ఒకరోజు మనమంతా ఉపవాసం వుంటే ఎంత బావుంటుంది’’ అని తన ఆలోచనను అది బయటపెట్టింది. మిగిలిన ఆడకోతులన్నీ ‘‘భలే పని మనమేగాదు
అయ్యో దేవుడా! తాళ్లపాక అన్నమయ్య రాసిన 32 వేల కీర్తనలు చెక్కిన రాగిరేకులు తిరుమలవాసుడి చేరువన చీకటి కొట్లో పడి ఉన్న సంగతి ఏడు దశాబ్దాల క్రితం వరకు మనకెవరికీ తెలియదు. తేటతెలుగు తీయందనాన్ని చవులూరించేలా అక్షరీకరించిన అలాంటి మరుగున పడిన మాణిక్యాలను వెలికితీత నిరంతర యజ్ఞంలా సాగాలి. అన్నమయ్య ఒక సంకీర్తనలో ‘‘... ఇంతి చెలువపు రాశి’’ అని వర్ణిస్తాడు. ఇది అచ్చ తెలుగు పదం. దీనికి అర్థం-
ఇప్పుడు తెలుగు భాషే కాదు.. తెలుగు సంస్క•తికి సంబంధించిన ఆటపాటలు కనుమరుగై పోయాయి. అష్టాచెమ్మా.. తొక్కుడు బిళ్ల.. కోతికొమ్మచ్చి.. ఇవి ఎక్కడైనా కనిపిస్తున్నాయా? అయితే ఇక్కడ చదవండి. వామనగుంత ఈ ఆటను ఇద్దరు మాత్రమే ఆడాలి. చాలా సరదాగా సాగే ఆట. ఒక చెక్కపీటకి రెండువైపులా, అంటే ఎదురెదురుగా 5 లేదా 6 గుంతలు ఉంటాయి. ముందుగా ఆ గుంతల్లో నాలుగేసి పిక్కలు
అన్నం పెట్టేవాడు దగ్గరుండాలి కానీ.. దణ్ణం పెట్టేవాడు దూరంగా ఉన్నా పర్లేదు. ఎప్పుడైనా సరే.. ఎక్కడైనా మనకు మంచి చేసేవాళ్లకు మాత్రమే ప్రాధాన్యమివ్వాలి. వారికే పెద్దపీట వేయాలి. అల్ప పదాలతోటి అనల్పార్థాలను సాధించడమే సామెతల ప్రత్యేకత. మూరెడు పొంగటం ఎందుకు? బారెడు కుంగటం ఎందుకు? ఈ ఆరు పదాల్లో ఎంత వ్యక్తిత్వ వికాస పాఠం ఉందో గమనించారు కదా! ప్రతి మనిషికీ, ప్రతి సందర్భానికీ ప్రతి చిత్త ప్రవృత్తికి అతికినట్టు సరిపోయే సామెతలు
