మన ముందు తరాల వారు మనకు అందించిన మహత్తర కానుకల్లో అపురూపమైనవి- సామెతలు. తమ అనుభూతుల్ని, అనుభవాల్ని రంగరించి మదించగా పుట్టినవే సామెతలు. ఒకవిధంగా అవి చిన్న చిన్న పదాల్లో అనంతరమైన అర్థాన్నిఇముడ్చుకుని ఉంటాయి. వాటిలో జీవితపు అనుభవసారం ఉంటుంది. వికాసం ఉంటుంది. అటువంటి సామెతల వెనుక ఉన్న అంతరార్థపు కథలను తెలుసుకుందాం. వాములు తినే వారికి పచ్చగడ్డి ఫలహారమా? సామెతలను వ్యావహారికంలో ఉపయోగించడానికి మాత్రమే కాదు.. వాటిని వినడం..
రామాపురం అనే గ్రామంలో రామయ్య, సీతమ్మ అనే దంపతులున్నారు. వ్యవసాయ కుటుంబం కావటం వలన ఆవులు, గేదెలు, గొర్రెలతో పాటు కుక్కను, పిల్లిని కూడా పెంచు కుంటున్నాడు రామయ్య. ప్రతిరోజు పశువులను మేపుకుంటూ, వ్యవసాయం చేసుకుంటూ పొలాలలోనే భార్యా, భర్త గడిపేవారు! రాత్రివేళకు ఇంటికి చేరి, సీతమ్మ వంటపని చేసేది. పగలంతా ఇంటిని కనిపెట్టుకొని కుక్క, ధాన్యం బస్తాలు ఎలుకల బారిన పడకుండా పిల్లి కాపలాకాసుకొని ఉండేవి. రామయ్య రాత్రి
కుర్రకోతుల్ని వెంటనే అడివిలోకి పంపిద్దాం. ఏదో ఒక ఆహారం తెమ్మందాం. ఇది ముందు జరగాలి’’ అనింది మరో బాలింత కోతి. ఒక అడవిలో ఒక కోతుల గుంపు వుండేది. ఆ గుంపులోని ఆడకోతులన్నీ కలిసి ఒకరోజు ఒకచోట చేరాయి. వాటిలో పెద్ద ఆడకోతికి ఒక ఆలోచన వచ్చింది. ‘‘ఒకరోజు మనమంతా ఉపవాసం వుంటే ఎంత బావుంటుంది’’ అని తన ఆలోచనను అది బయటపెట్టింది. మిగిలిన ఆడకోతులన్నీ ‘‘భలే పని మనమేగాదు
అయ్యో దేవుడా! తాళ్లపాక అన్నమయ్య రాసిన 32 వేల కీర్తనలు చెక్కిన రాగిరేకులు తిరుమలవాసుడి చేరువన చీకటి కొట్లో పడి ఉన్న సంగతి ఏడు దశాబ్దాల క్రితం వరకు మనకెవరికీ తెలియదు. తేటతెలుగు తీయందనాన్ని చవులూరించేలా అక్షరీకరించిన అలాంటి మరుగున పడిన మాణిక్యాలను వెలికితీత నిరంతర యజ్ఞంలా సాగాలి. అన్నమయ్య ఒక సంకీర్తనలో ‘‘... ఇంతి చెలువపు రాశి’’ అని వర్ణిస్తాడు. ఇది అచ్చ తెలుగు పదం. దీనికి అర్థం-
ఇప్పుడు తెలుగు భాషే కాదు.. తెలుగు సంస్క•తికి సంబంధించిన ఆటపాటలు కనుమరుగై పోయాయి. అష్టాచెమ్మా.. తొక్కుడు బిళ్ల.. కోతికొమ్మచ్చి.. ఇవి ఎక్కడైనా కనిపిస్తున్నాయా? అయితే ఇక్కడ చదవండి. వామనగుంత ఈ ఆటను ఇద్దరు మాత్రమే ఆడాలి. చాలా సరదాగా సాగే ఆట. ఒక చెక్కపీటకి రెండువైపులా, అంటే ఎదురెదురుగా 5 లేదా 6 గుంతలు ఉంటాయి. ముందుగా ఆ గుంతల్లో నాలుగేసి పిక్కలు
